ABDEST
Abdest, belli organları usulüne uygun olarak
yıkamak ve meshetmek suretiyle yapılan bir
temizliktir.
Abdest her şeyden önce her türlü pislik
ve kirlilikten kurtulmak, yani maddî ve manevî bütün pislik ve mikroplardan uzak
kalmak için İslam'ın emrettiği önemli bir ibadettir. Mikrobun en kolay ürediği
yer ağızdır. Ağızdan başlayarak el, yüz ve ayakların günde beş defa temizlenmesi
İslam'ın temizliğe verdiği önemi gösterir. Böylelikle İslam yüzyıllar önce
temizliğin üzerinde durup insanoğlunu maddî-manevî her türlü pislik ve mikroptan
korumayı hedeflemiştir. Bunun yanında abdest alan bir insan, kendini manen temiz
ve rahat hisseder ve bu güzel his ve temiz duyguyla Allah'a ibadete durur. Bu da
ruhun temizliğini sağlamaktadır. İnsanın yaratılış gayesi olan Allah'a kulluk
böyle bir temizleme ameliyesi ile başlayınca insanoğluna vereceği zevk ve
rahatlığın değeri sonsuzdur.
İnsan abdestle bedenen ve manen temizlendikten
sonra Allah'ın huzuruna çıkar. Böyle bir temizlenme ile günlük bütün
yorgunlukları ve yükleri geride bırakır.
Abdest almakla,
dünyevî ve uhrevî bir çok fazilet ve güzellikler elde edilir. Hz. Peygamber
(s.a.s.) abdestle ilgili olarak şöyle buyururlar;
"Bir
müslüman abdest alıp yüzünü yıkadığında, yüzündeki azaların işlediği bütün
günahları; el ve ayaklarını yıkadığında el ve ayaklarıyla işlediği bütün hata ve
günaları, su damlalarıyla beraber akıp gider ve kendiside tertemiz olur. Hatta
kirpik ve tırnak diplerindeki günahlarından eser kalmaz. Adap ve erkanına uymak
suretiyle abest alıp kıbleye dönerek: "Eşhedü en la ilahe illallahü vahdehu la
şerike leh ve eşhedü enne Muhammeden abdühü ve Rasülühü" diyen bu kul için
cennet kapıları açılmıştır; o, cennet kapılarının dilediğiden içeri girer.
"(Müslim Tahare, 32, 33; Tirmi Tahare, 2).
Abdestsiz Olarak Yapılması Yasak Olan Hususlar:
1- Namaz
kılmak.
2- Kur'an-ı Kerim'e el sürmek.
3- Tilavet secdesi yapmak.
4-
Cenaze namazı kılmak.
5- Kabe'yi tavaf etmek.
Abdestin Farzları
1
- Yüzü Yıkamak
Yüzün bir defa yıkanması farzdır.
Yüzün sınırları, saçın bittiği yerden sakal veya çene altına, kulakların
köklerine kadar olan bölümdür. Gözlerin içine suyun ulaştırılması gerekmez.
Ancak abdest alırken gözler sıkılmaz, tamamen açık bırakılmaz. Normal bir
şekilde yüz yıkanır. Dudaklar yumulduğu zaman, dışarda kalan kısımlar yüzün
sınırlarıdır. Sakal, bıyık ve kaşın altına suyu ulaştırmak
gereklidir.
2- Kolları Yıkamak
Parmak
uçlarından kol dirseklerine kadar -dirsekler de dahil- olan kısmı bir defa
yıkamak farzdır. Eğer iğne ucu kadar kuru bir yer kalırsa veya tırnağının altına
suyu geçirmeyecek (hamur, boya, çamur vb.) bir madde bulunursa, abdest alınmış
sayılmaz. Ancak boyacıların tırnaklarındaki boyalardan kaçınmanın mümkün
olmamasından dolayı bunlar abdeste zarar vermez. Tırnaklar parmak uçlarından
dışarı taşacak kadar uzamış olursa o fazlalığı da yıkamak gerekir. Bir kimse
abdest aldıktan sonra bu uzamış tırnağı keserse abdestini yenilemesi gerekmez.
Parmakta yüzük var ve bu geniş ise abdest alırken bunu oynatmak sünnet, eğer
yüzük dar ve altına su geçirmeyecek kadar parmağa oturmuşsa onu oynatmak
farzdır.
3- Başı Meshetmek
Mesh, sözlükte eli
bir şeyin üzerinden geçirmek demektir. İbadet hukukunda ise suyun bir vücut
organına isabet etmesidir. Başın meshedilmesindeki farz oranı alın miktarıdır.
Bu miktar ise başın dörtte biridir. Meshederken üç veya daha fazla parmağı
kullanmak gerekir. İki parmakla yapılan mesh caiz değildir. Başa giyilen sarık
veya takke üzerine meshetmek geçerli değildir. Kadınlar da baş örtüleri üzerine
meshedemezler.
4- Ayakları Yıkamak
Sağlam ve
çıplak ayakları topuklarıyla birlikte bir defa yıkamak farzdır. Yaralı veya
mestle örtülü ayakları yıkamaya gerek olmayıp sadece meshetmek yeterlidir. Maide
Süresi 6. ayette geçen topuk topuk= ka'b, ayağın iki tarafından inak kemiğine
bitişik kemiktir. Rasulullah (s.a.s.): "Vay ateşten o topukların haline... "
(Buhari, İlim 30; Vudü', 27,29; Müslim, Tahare, 25-28,30; Ebû Davud, Tahare, 46)
buyurduğu ve ayakların tamamen yıkanmasını emrettiği bilinmektedir. Bir kimsenin
ayağında yarık varsa ve o yarığa su sızdırmayan bir ilaç sürülmüşse, o kimse
ayağını yıkadığı zaman, su yarığın altına geçmezse bu durumda su, ayağa zarar
verecekse abdest yerine getirilmiş sayılır ve bu caizdir. Ancak su zarar
vermiyorsa abdest tam olarak alınmış sayılmaz. Dolayısıyla zarar vermediği
takdirde yarıklara su ulaşacak şekilde yıkamak gereklidir.
ABDESTİN SÜNNETLERİ
1-
Abdeste başlarken "Euzu ve Besmele" çekmek.
2- Abdeste niyet
etmek.
3- Önce bileklere kadar elleri yıkamak.
4- Misvak
kullanmak veya dişleri parmakla ovalamak.
5- Ağıza ve burna üçer defa
su vermek. (mazmaza ve istinşak)
6- Kulakları, boynu mesh
etmek.
7- Başın tamamını mesh etmek.
8 - Yıkanması gereken
uzuvları üçer defa yıkamak.
9- Abdeste organları ara vermeden yıkayarak
devam etmek.
10- Sırayı bozmamak.
11- Abdest almaya sağ taraftan
başlamak
ABDESTİN
EDEBLERİ
1- Abdest alırken başkasından
yardım istememek.
2- Abdest alırken suyun sıçramaması için dikkatli
davranmak.
3- Kıbleye doğru yönelmek.
4- Gereksiz yere konuşmamak.
5-
Niyet ederken dil ile niyet etmek.
6- Her uzvu iyice ovmak.
7- Abdest
dualarını okumak.
8- Kullanılmış su ile abdest almamaya dikkat etmek.
9-
Her uzvu yıkarken niyeti korumakla birlikte "Bismillah" demek.
10- Kulağı
meshederken serçe parmaklarının uçlarıyla kulak deliklerini meshetmek.
11-
Burna ve ağıza suyu alırken sağ eli kullanmak.
12- Sol el ile
sümkürmek.
13- Özür sahibi olmayan kimsenin namaz vaktinden önce abdest
alması.
14- Abdest bittikten sonra kıbleye karşı ayakta kelime-i şehadet
getirmek ve dua yapmak, biraz su içmek.
15- Durgun ve akarak yer değiştiren
sular ile birikinti halindeki sulara ve Kıble'ye karşı abdest
bozulmaz.
ABDESTİ BOZAN DURUMLAR
1- İdrar veya dışkı yollarından yani ön ve arkadan herhangi
bir şeyin çıkması. (İdrar, dışkı, yel, vedi, mezi, meni, kurt
vb.)
2- Aklın idrak gücünü gideren hususlar; uyumak,
bayılmak, delirmek, sarhoş olmak vs.dir. Ancak oturduğu yerde kıpırdamadan
uyuyan kimsenin abdesti bozulmaz.
3- Vücudun herhangi bir
yerinden kan, irin veya sarı su çıkması ve etrafına yayılması. Ağızdan akan kana
bakılır, şayet bu kan tükrük kadar veya tükrükten fazla ise abdesti
bozulur.
4- Ağız dolusu kusmak.
5-
Cinsi münasebette bulunmak.
6- Tam olarak cinsi ilişki
olmasa bile kadın ve erkeğin çıplak ve ince bir elbise ile vucutlarının veya
tenasül uzuvlarının birbirine değmesi.
7- Teyemmüm yapan
kimsenin su bulması.
8- Namazda sesli gülmek.
ABDESTİ BOZMAYAN
DURUMLAR
1- Kişinin
ön veya arka yollarından başka vücudunun herhangi bir yerinden kan çıkıp, bir
damla halinde kalması.
2- Kabuk bağlamış bir yaranın kan
çıkmadan kabuğunun düşmesi.
3- Yaradan, burundan yahut
kulaktan bir vücud kurdunun düşmesi.
4- Tenasül uzvuna
(cinsi organına) el sürmek.
5- Kadın vücudunun herhangi
bir yerine dokunmak.
6- Ağız dolusu olmayan
kusuntu.
7- Ağızdan çıkan balgam.
8-
Oturduğu yerde veya namazda uyumak.
9- Ağlamak.